Vriendelijkheid

Alle wijsheidstradities kennen werkwijzen die ons helpen om onze vriendelijkheid (verder) te ontwikkelen. Eén van die werkwijzen in het boeddhisme is de beoefening van liefdevolle vriendelijkheid. Omdat het onderwerp in zoveel wijsheidstradities een plek heeft, kan iedereen deze beoefening aan de eigen wensen of de eigen wijsheidstraditie aanpassen.

De beoefening van (liefdevolle) vriendelijkheid
Bij deze beoefening van liefdevolle vriendelijkheid wordt een tekst gebruikt die afkomstig is uit de boeddhistische traditie. De tekst luidt: ‘Moge alle voelende wezens geluk en de oorsprong van geluk genieten’.

Anderen toewensen dat ze gelukkig worden klinkt redelijk vertrouwd. Een dergelijke wens wordt in veel tradities toegepast. Anderen (liefdevolle) vriendelijkheid toewensen doen we echter vooral graag naar mensen die we graag mogen. Die wens kunnen we natuurlijk ook uitspreken naar mensen die we minder graag mogen. Zie de beoefening hieronder.

Mensen de oorsprong van geluk toewensen betekent dat we graag willen dat ze zich openen, dat ze open staan voor de wereld, dat ze openstaan voor wat zich aan hen voordoet. De veronderstelling hier is dat mensen minder gelukkig worden als ze zich afsluiten, als ze meer geïsoleerd zijn.

Het is natuurlijk mogelijk op de hier noemde zin een eigen variatie te maken of er alternatieven voor te kiezen. Een aantal voorbeelden: ‘Moge ik of de ander verbonden zijn met een vredig gemoed, of non-agressie’. Of: ‘Moge het lijden waar ik (of iemand anders) nu doorheen ga, draaglijk voor me (die persoon) blijven en moge ik er iets van leren’. Volg de eigen inzichten of wijsheid. Het belangrijkste bij deze beoefening is om vriendelijk voor onszelf en anderen te zijn, meer centraal te stellen.

Instructie
Hier volgt een instructie betreffende deze werkwijze, beoefening. Het is mogelijk deze beoefening overal te doen, wanneer gewenst of noodzakelijk. Gebruikelijk is het de beoefening vorm te geven in het midden van een meditatie sessie bijvoorbeeld temidden van een shamatha meditatie. Zie daarvoor shamatha meditatie op deze website. Laat na een korte shamatha meditatie je gedachten gedurende 5 minuten gaan over de volgende zin: ‘moge alle wezens geluk en de oorsprong van geluk genieten’ of eigen variaties daarop. Zie de toelichting hierboven. Volg daarbij de volgende stappen.

  1. Kies een ontspannen houding binnen de meditatie en mediteer 5-10 minuten.
  2. Wens jezelf geluk en de oorsprong van geluk (1 minuut).
  3. Breid de wens uit naar geluk en de oorsprong van geluk voor mensen met wie je je verbonden voelt, zoals familieleden en vrienden (1 minuut).
  4. Wens mensen waar je neutraal tegenover staat, geluk en de oorsprong van geluk toe (1 minuut).
  5. Wens mensen die je niet echt mag of waar je moeilijk mee om kunt gaan, geluk en de oorsprong van geluk toe (1 minuut). Dit is het moeilijkste deel, maar wellicht ook het nuttigste.Thich Nhat Hahn schrijft over deze vijfde stap:‘Zit stil. Adem en glimlach de halve glimlach. Beschouw het beeld van de persoon die bij jou het meeste lijden heeft veroorzaakt. Denk aan de trekken die je meest haat of veracht, of die je het meest afstotend vindt. Probeer te ontdekken wat deze persoon gelukkig maakt en door welke dingen hij of zij lijdt in zijn of haar dagelijks leven. Laat je gedachten gaan over zijn perceptie; probeer te zien welke denkpatronen hij/zij volgt. Onderzoek wat zijn/haar hoop en daden aanstuurt. Denk uiteindelijk na over het denken van deze persoon. Bekijk of zijn/haar meningen en inzichten open en vrij zijn of niet, en of hij/zij beïnvloed is door vooroordelen, bekrompenheid, haat of boosheid. Ga na of hij/zij zichzelf in de hand heeft. Ga hier mee door tot je mededogen in je hart voelt opwellen, als een bron met fris water, en je boosheid en rancune verdwijnen. Doe deze oefening een aantal keren met dezelfde persoon in gedachten.’
  6. Beëindig de beoefening door álle mensen (jezelf, vrienden, mensen waar je neutraal tegenover staat, mensen die je niet mag) geluk en de oorsprong van geluk toe te wensen (1 minuut).
  7. Reflecteer even kort (30 seconden) op wat deze beoefening jou heeft opgeleverd.
  8. Laat de beoefening los en doe nog een paar minuten shamatha meditatie.

Ga verder met je leven.