Aanvullingen

Aanvullingen: boeddhistisch perspectieven op belangrijke discussies rond leven en sterven

Op deze pagina worden verschillende aanvullingen aangeboden op het boek van Sebo Ebbens, ‘Op de golven van geboorte en dood. Goed leven en sterven in boeddhistisch perspectief. Op dit moment zijn hieronder boeddhistische perspectieven te vinden op ‘wensen bij het levenseinde’, en op de onderwerpen: ‘abortus’, ‘euthanasie’, ‘orgaandonatie’, ‘zelfdoding’ en ‘pijnmedicatie’. In de loop van de tijd zullen er meer onderwerpen worden toegevoegd.

Een boeddhistisch perspectief op wensen voor het levenseinde

Binnen het boeddhistische perspectief op sterven is het mogelijk wensen te formuleren over hoe wij graag willen dat de anderen ons ondersteunen bij ons levenseinde en tijdens en na ons sterven. In deze tekst worden diverse suggesties gedaan over hoe we dat kunnen doen. Na een inleiding worden besproken: mogelijke wensen vooraf aan ons sterven (1); mogelijke wensen wanneer ons sterven dichterbij komt (2); mogelijke wensen na ons sterven (3). Ook is er wat achtergrondinformatie te vinden (4).
Klik op wensen rond ons levenseinde voor de hele tekst. Het gaat om ongeveer 2600 woorden (ongeveer 5 A4-tjes).

Vijf belangrijke gespreksonderwerpen rond leven en sterven

Elk van de vijf onderwerpen hieronder kent dezelfde opbouw. Bij elk van de vijf onderwerpen wordt eerst een Tibetaans boeddhistisch perspectief geschetst (1). Bij dat perspectief worden argumenten gegeven. Het uitgangspunt is dat het gaat om een perspectief, niet hét perspectief (!). De verschillende boeddhistische tradities denken immers verschillend. Ook de verschillende lezers van deze website denken verschillend. 
Daarna wordt gekeken naar wat de regels, wetten en afspraken zijn in onze Nederlandse samenleving (2).
Bij het 3e onderdeel van elk van deze onderwerpen wordt beschreven of, en zo ja hoe, de (Tibetaans) boeddhistische visie te verbinden is met de regels en de wetten in Nederland en met de wensen die de lezer zelf heeft. Bij de weging daarvan kan het (Tibetaans) boeddhistische perspectief het best beschouwd worden als een spiegel, waaraan we onze opvattingen tegen kunnen afzetten. Het is niet de waarheid. Dat zorgt voor een frisse blik. Daarnaast is het belangrijk om bij de uiteindelijke besluitvorming ons mededogen een belangrijke plek te geven. Het gaat het er immers om dat we op basis van mededogen voor alle betrokkenen onze eigen keuzes moeten maken. De geschetste visie in 1. geeft een perspectief. De uiteindelijke keuzes worden gemaakt op basis van mededogen voor al degenen die bij het proces betrokken zijn. Tot slot worden wat bronnen en verwijzingen vermeld (4).

1. Een boeddhistisch perspectief op abortus

Bij het verbinden van de boeddhistische en westerse perspectieven op abortus worden twee conclusies getrokken. De eerste is dat het belangrijk is om het verdriet dat uit op abortus volgt te erkennen en goed voor onszelf te zorgen. Daarnaast is het belangrijk om goed voor de geaborteerde foetus te zorgen. In de Tibetaans boeddhistische visie moet die namelijk opnieuw door de cyclus van de bardos na het sterven.
Klik op achtergrondinformatie abortus voor de hele tekst. Het gaat om ongeveer 1900 woorden (ruim 3 A4-tjes).

2. Een boeddhistisch perspectief op euthanasie

Bij euthanasie spelen zowel in onze samenleving als binnen het boeddhisme twee grote maar tegengestelde prioriteiten een rol. Allereerst is er de waarde van het leven en daarmee het behoud van leven. Daarnaast gaat het om mededogen voor onszelf en anderen. In de afweging daarbij wordt vaak de vraag gesteld of ‘het leven voltooid’ is. Over dit onderwerp denken de boeddhisten anders dan veel mensen in Nederland.
Klik op achtergrondinformatie euthanasie voor de hele tekst. Het gaat om ongeveer 1900 woorden (ruim 3 A4-tjes).

3. Een boeddhistisch perspectief op  orgaandonatie

In het boeddhisme is de veronderstelling dat er 1-3 dagen nodig zijn na onze laatste adem voordat onze geest ons lichaam heeft verlaten. De boeddhistische wens is om het lichaam in die periode met rust te laten. Orgaandonatie moet om medische redenen binnen een dag na de laatste adem plaats vinden. Deze twee benaderingen zijn met elkaar in strijd. Een mogelijke oplossing is dat de overledene wanneer deze tijdens diens leven duidelijk gemaakt heeft gemotiveerd te zijn voor orgaandonatie, geholpen wordt om de verstoring die een orgaandonatie zal opleveren, op te vangen.
Klik op achtergrondinformatie orgaandonatie voor de hele tekst. Het gaat om ongeveer 1700 woorden (3 A4-tjes).

4. Een boeddhistisch perspectief op  zelfdoding

Zelfdoding kan een uiterste poging zijn onszelf te bevrijden van heftig lijden. Als dat zo is, is het belangrijk die niet te veroordelen. De boeddhistische visie is dat zelfdoding op korte termijn wel heftig lijden kan oplossen, maar dat op een langere termijn niet doet. Integendeel. Dan is een aanpak nodig waarin we ons lijden eerder aanpakken. 
Klik op achtergrondinformatie zelfdoding voor de hele tekst. Het gaat om ongeveer 1600 woorden (3 A4-tjes).

5. Een boeddhistisch perspectief op pijnmedicatie

Tijdens ons sterven is het belangrijk dat we onze aandacht er zoveel mogelijk bij hebben. Om die reden moeten we, indien we te veel pijn hebben, zoeken naar een balans tussen pijnmedicatie en erbij blijven. Er is ook te spreken over een combinatie van medicatie en meditatie, een combinatie van pijnbestrijding en meditatie en/of mindfulness technieken. Als we dat laatste willen, is het nodig ons te trainen in meditatie.
Klik op achtergrondinformatie pijnmedicatie voor de hele tekst. Het gaat om ongeveer 1800 woorden (3 A4-tjes).